"Ιππόκοσμος"- Ο Κόσμος του Αλόγου

Πρόγονοι του οικόσιτου αλόγου
Ο μακρινότερος πρόγονος ήταν το (Hyracotherium). Ήταν μικρά θηλαστικά λίγο μεγαλύτερα από ένα μέσο σκύλο που κατοικούσαν στα δάση της Βόρειας Αμερικής και της Ευρώπης κατά την Ηώκαινη Εποχή 57 – 52 εκ χρόνια π.Χ. Τρέφονταν με φύλα θάμνων και χαμηλών δένδρων και ήταν καλά προσαρμοσμένα στο τρέξιμο με μακρύτερα πισινά άκρα.

Η επόμενη μορφή εμφανίστηκε στα 26 εκ χρόνια π.Χ, ο (Parahippus) που έμοιαζε υπερβολικά με τη σημερινή μορφή του αλόγου έχοντας μια οδοντοστοιχία προσαρμοσμένη στην κατανάλωση χόρτου.

Μεταξύ 16 – 5 εκ χρόνια εμφανίστηκε ο (Merychippus) καλύτερα προσαρμοσμένος για τρέξιμο. Σκελετικά έμοιαζε αρκετά με το σημερινό άλογο. Παρότι είχαν 3 δάχτυλα σε κάθε άκρο, μόνο το κεντρικό δάκτυλο ενδυναμώθηκε και επεκτάθηκε δίνοντας στην οπλή τη δυνατότητα να εκτινάσσεται με δύναμη προς τα πάνω μόλις χτυπήσει στο έδαφος.

Από τον (Merychippus) ακολούθησε ο (Pliohippus) που έζησε μεταξύ 7 – 2.5 εκ χρόνια π.Χ. Και μερικές άλλες μορφές όπως ο (Dinohippus) και ο (Plesippus). Ο Pliohippus ήταν ο άμεσος πρόγονος του σημερινού αλόγου συμπεριλαμβάνοντας τους όνους, τις ζέβρες και το οικόσιτο άλογο Equus Caballus. Αντιλαμβάνεστε λοιπόν πως τα άλογα έχουν προσαρμοστεί στο να βόσκουν, να τρέχουν, να αποτελούν μέλος μίας αγέλης κτλ, σε μία εξέλιξη εκατομμυρίων ετών. Οι βαθιά ριζωμένες αυτές συνήθειες αποτελούν την Φυσιολογική Συμπεριφορά.

Κοινωνικά Όντα
Τα άλογα είναι κοινωνικά ζώα που στη φύση ζούνε σε μικρά συγγενικά κοπάδια. Περνούν αρκετό από το χρόνο τους συντροφικά γι αυτό και αποτελεί σημαντικό στοιχείο της φυσιολογικής συμπεριφοράς.
Η αλήθεια όμως είναι πως δεν μπορούμε να γνωρίζουμε ακριβώς τη φυσιολογική συμπεριφορά του αλόγου καθώς δεν υπάρχουν πλέον πραγματικές άγριες αγέλες. Τα μόνα είδη της οικογένειας Equus είναι πλέον οι άγριοι όνοι, οι ζέβρες και ο κοντινότερος συγγενής του οικόσιτου αλόγου, το Άλογο του Przewalski (Equus Przewalski) το οποίο εντοπίστηκε στη φύση τελευταία φορά το 1947. Επίσης δεν αποτελεί απόγονο του Equus Caballus αλλά κοντινό συγγενή του. Έτσι λοιπόν καθώς αυτές οι φυλές αποτελούν απλά κοντινούς συγγενείς, πως θα μπορούσαμε να είμαστε σίγουροι πως η συμπεριφορά τους σχετίζεται με τη συμπεριφορά του ελεύθερου αλόγου;

Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να παρατηρήσουμε τους άγριους όνους, τις ζέβρες και τα ελάχιστα κοπάδια Przewalski που αφέθηκαν ελεύθερα, να συγκρίνουμε τη συμπεριφορά τους και να εντοπίσουμε τα κοινά στοιχεία που συνδέουν αυτές τις φυλές. Και φυσικά μπορούμε να παρατηρήσουμε τα διάφορα κοπάδια ελεύθερων αλόγων. *Στα αγγλικά χρησιμοποιείται ο όρος “Feral Horse” για τα οικόσιτα άλογα που έπειτα αφέθηκαν ελεύθερα στη φύση. Άγριο άλογο θεωρείτε αυτό που δεν ήρθε ποτέ σε επαφή με τον άνθρωπο “Wild Horse” που αφέθηκε ελεύθερο να κάνει αυτό που νιώθει.

Συγκρίνοντας πληροφορίες από όλες αυτές τις πηγές μπορούμε να μάθουμε αρκετά για το τι θεωρείται απαραίτητο και ποιες συμπεριφορές είναι αναγκαίες για το άλογό μας. Ας δούμε λίγο αναλυτικότερα αυτές τις συμπεριφορές και τις συνέπιες που προκύπτουν όταν τις απαγορεύσουμε στο άλογό μας.

Η Διατροφή
Όπως είδαμε τα άλογα τρέφονταν με θάμνους που αργότερα εξελίχτηκαν σε ζώα βοσκής κάτι που τα βοήθησε αρκετά όταν 20 εκ. χρόνια πριν, οι κλιματικές αλλαγές διαμόρφωσαν απέραντες στέπες. Έρευνες σε ελεύθερα κοπάδια μας έδειξαν πως τα άλογα διανύουν καθημερινά αρκετά χιλιόμετρα απλά τρώγοντας. Τρώνε συνήθως εν κινήσει και αν παρατηρήσετε ένα τέτοιο γκρουπ, θα δείτε πως δεν μένει σε ένα σημείο για περισσότερο από μερικά δευτερόλεπτα.

Τα άλογα φυσιολογικά καταναλώνουν ελάχιστες ποσότητες τροφής συνεχόμενα. Παρότι έχουν μεγάλο πεπτικό σύστημα, το στομάχι τους είναι ιδιαίτερα μικρό. Το άλογο στη φύση περνάει το 60% του χρόνου του τρώγοντας και τους κρύους μήνες ίσως και το 80%. Δυστυχώς σήμερα, η δίαιτα ενός οικόσιτου αλόγου περιλαμβάνει πολύ καρπό και ελάχιστο χόρτο, όπου το άλογο καταναλώνει μόλις στο 10% του χρόνου του. Αυξάνοντας την ποσότητα και ποιότητα του χόρτου ίσως να φτάσουμε το 45%, ποσοστό που όμως εξακολουθεί να είναι αρκετά μακριά από το φυσιολογικό. Δε θα μείνω περισσότερο στη διατροφή, αναλυτικότερα θα σας πρότεινα να διαβάστε στο τόπικ “Διατροφή”.

Η Κίνηση
Καταρχάς, τα άλογα είναι φτιαγμένα για να κινούνται. Παρότι πλέον το άλογο δεν απειλείτε ιδιαίτερα από σαρκοφάγα ζώα το ένστικτο της φυγής υπάρχει ακόμη μέσα του. Τα άλογα έχουν αναπτύξει συμπεριφορές για να αντεπεξέλθουν στον κίνδυνο. Η πιο αρχαία και αποτελεσματική λύση είναι το τρέξιμο. Αν το άλογο νιώσει εγκλωβισμένο τότε θα υπερασπιστεί τον εαυτό του με τις οπλές και τα δόντια του. Έτσι λοιπόν η ικανότητα να μπορούν να ξεφύγουν και η ελευθερία κινήσεων είναι ότι πιο σημαντικό για ένα άλογο.

Επίσης όπως είδαμε και παραπάνω ένα άλογο κινείται απλά για να καλύψει την ανάγκη του για φαγητό. Σε μία ημέρα ένα άλογο μπορεί να διανύσει από 1 μέχρι και 48 χιλιόμετρα. Σύμφωνα με έρευνες της Telané Greyling στην έκθεσή της “The Behavioural of the Feral Horses in the Namib Naukluft Park” τα άλογα περπατούσαν κατά μέσο όρο 38 χιλ ανά μέρα. Επιπλέον ένα κοπάδι δεν κινείτε όλη μέρα σε μία ευθεία, κάνει κύκλους στο ίδιο χωράφι ψάχνοντας για πιο φρέσκο χορτάρι, δροσιά, νερό, άρα θα πρέπει να έχουμε υπόψη μερικά ακόμη χιλιόμετρα στους υπολογισμούς μας.

Κοινωνική Αλληλεπίδραση
Καθώς τα άλογα είναι κοινωνικά ζώα, η κοινωνική αλληλεπίδραση είναι ιδιαίτερα σημαντική και ένα ψυχολογικά υγειές άλογο θα πρέπει να συζεί με τους κατάλληλους συντρόφους. Σε νεαρή ηλικία τα άλογα μαθαίνουν πώς να συμπεριφέρονται με τα υπόλοιπα μέλη της αγέλης. Οι μικροί επιβήτορες μαθαίνουν πώς να πλησιάσουν τις θηλυκές, αυτές με τη σειρά τους πώς να τους υποδεχθούν αρμονικά και πώς να αναθρέψουν τα μικρά τους. Τα πουλάρια παραμένουν στην ασφάλεια που προσφέρει η αγέλη μέχρι να έρθει η κατάλληλη στιγμή για να αποχωρίσουν. Όπως θα αναλύσω στο επόμενο άρθρο, τα άλογα έχουν ανάγκη από μία σχετική σταθερότητα στην κοινωνική τους ζωή. Οι συνεχής αλλαγή συντρόφων μπορεί να προκαλέσει αρκετό άγχος σε ένα άλογο.

Δυστυχώς όμως όλο και περισσότερα άλογα στερούνται τη δυνατότητα να συμπεριφερθούν φυσιολογικά. Περιορισμένα σε ένα στάβλο δέχονται ότι φαγητό τους δώσουν και δεν έχουν τη δυνατότητα να ψάξουν για κάτι καλύτερο. Όταν το φαγητό τελειώσει, όταν το νερό δεν είναι πλέον πόσιμο, όταν τους ενοχλούν τα έντομα η ακόμα και όταν αισθανθούν τον κίνδυνο, δεν μπορούν να φύγουν.

Πολλά άλογα αγώνων θεωρούνται αρκετά πολύτιμες επενδύσεις για να τους επιτραπεί η επαφή με άλλα άλογα, ρισκάροντας το ενδεχόμενο να τραυματιστούν. Τα ίδια άλογα συνήθως υπερσιτίζονται ακολουθώντας δίαιτες πλούσιες σε δημητριακά με ελάχιστη άσκηση, που πάντα έχει τη μορφή εντατικής και σκληρής εργασίας. Καταλαβαίνουμε λοιπόν πως αρκετά άλογα σήμερα επιβιώνουν σε άθλιες καταστάσεις, ενώ ταυτόχρονα τους στερείται και η δυνατότητα να συμπεριφερθούν φυσιολογικά.

Παρόλα αυτά δεν είναι μόνο τα άλογα αγώνων που ζουν σε ανεπαρκή περιβάλλοντα. Αρκετά άλογα που υπάρχουν απλά και μόνο για ευχαρίστηση στερούνται τη δυνατότητα να εκφράσουν τις φυσιολογικές τους συνήθειες. Το ίδιο σενάριο εμφανίζεται και στις μονάδες αναπαραγωγής και παρότι συχνά θα δούμε μία φοράδα με το μικρό της, είναι κάτι που εφαρμόζεται μόνο για πρακτικούς λόγους. Συνήθως τα μικρά απογαλακτίζονται πολύ πιο σύντομα από το φυσιολογικό και σχεδόν ποτέ δεν υπάρχει κάποιο χρονικό διάστημα κοινωνικοποίησης μεταξύ επιβήτορα και φοράδας. Και όπως όλοι καλά γνωρίζουμε τα βαρβάτα πρέπει από μικρή ηλικία να βρίσκονται στην απομόνωση και να βγαίνουν μόνο για να κάνουν τη δουλειά.

Όλοι αυτοί οι παράγοντες μπορούν να καταλήξουν σε προβλήματα συμπεριφοράς όπως έλλειψη συνεργασίας, επιθετικότητα προς τα άλλα άλογα, προς τους ανθρώπους, ευερεθιστότητα, υπερένταση, υπνηλία κτλ. Τα προβλήματα μπορεί να είναι και πιο σοβαρά. Για παράδειγμα, υστερική συμπεριφορά όταν το απομακρύνουμε από τους συντρόφους του, οπισθοχωρήσεις, εκρήξεις υπερέντασης. Αυτά θεωρούνται σημάδια σωματικού όπως επίσης και ψυχολογικού άγχους – στρες. Παρόλα αυτά πρέπει να εξετάζουμε πάντα αν η συγκεκριμένη συμπεριφορά δεν είναι σημάδι προσωρινού πόνου η τραυματισμού.

Συνήθως τα πιο κοινά σημάδια που μας αναγγέλλουν πως κάτι δεν πάει καλά είναι τα περίεργα, χωρίς κανένα νόημα, φαινόμενα της Στερεοτυπικής Συμπεριφοράς.

Στερεοτυπική Συμπεριφορά
Ο όρος Στερεοτυπία χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια σειρά από σταθερά, επαναλαμβανόμενα, και χωρίς νόημα μοτίβα συμπεριφοράς . Το αυτιστικό παιδάκι που λικνίζεται μπρος – πίσω, η τίγρη που γυρίζει γύρω απ’ το κλουβί της, αποτελούν όλα παραδείγματα στερεοτυπικής συμπεριφοράς.

Μπορεί να αναρωτιόμαστε τι ακριβώς μπορεί να κερδίζει ένα ζώο επαναλαμβάνοντας μία συμπεριφορά που στα μάτια μας φαντάζει εντελώς ανόητη. Εδώ και αρκετά χρόνια γίνονται μελέτες για να δοθεί μία εξήγηση στη στερεοτυπική συμπεριφορά. Δυστυχώς δεν υπάρχει, καθώς ευθύνονται διάφοροι παράγοντες τους οποίους μπορούμε πολύ απλά να τους εντοπίσουμε. Για παράδειγμα, όταν ένα άλογο περιμένει το γεύμα του μπορεί να αρχίσει να κουνάει το κεφάλι του πάνω κάτω. Εάν ταΐσουμε το άλογο όταν το κάνει αυτό, η συγκεκριμένη συμπεριφορά επιβραβεύεται και πολύ πιθανόν θα την επαναλάβει. Με τον καιρό αυτή η συμπεριφορά καθιερώνεται και το άλογό πάσχει πλέον επιβεβαιωμένα από Ύφανση.

Η συγκεκριμένη συμπεριφορά μπορεί να μην επαναλαμβάνεται συνεχώς, ή να εμφανίζεται μόνο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπως κάθε φορά που περιμένει το φαγητό του. Τα άλογα μπορεί να παρουσιάσουν στερεοτυπική συμπεριφορά και από το στρες. Για παράδειγμα, όταν περιμένουν να βγουν απ’ το μποξ, όταν η μητέρα, φοράδα χωριστεί προσωρινά απ’ το μικρό της, αλλά και πάλι η συμπεριφορά μπορεί να είναι παροδική και σύντομη και να χαθεί όταν εξαλείψουμε τον παράγοντα που προκαλεί το στρες. Δηλαδή όταν το άλογο βγει απ’ το μποξ και όταν η φοράδα ξαναβρεί το μικρό της. Σε αυτές τις περιπτώσεις το άλογο ανταποκρίνεται στις εντολές μας και στο περιβάλλον, παρόλα αυτά είναι εμφανές πως κάτι το ανησυχεί. Άλλα άλογα όμως –και εδώ χρειάζεται η προσοχή μας– μπορεί να αναπτύξουν μία στερεοτυπική συμπεριφορά που να μην οφείλεται απλά σε μία προσωρινή κατάσταση. Αυτά τα άλογα περνάνε ώρες εγκλωβισμένα στην επανάληψη ενός συγκεκριμένου μοτίβου κινήσεων και βρίσκονται σε πλήρη λήθη του τι συμβαίνει γύρω τους.

Όποια και να είναι η αιτία, μόνο ένα είναι σίγουρο. Η Στερεοτυπική Συμπεριφορά είναι αποτέλεσμα της αιχμαλωσίας, καθώς δεν έχει παρατηρηθεί πουθενά στη φύση. Έρευνες πάνω στην στερεοτυπική συμπεριφορά προτείνουν πως, το κάθε μοτίβο έχει της ρίζες του, σε κάποιο τύπο-φόρμα συμπεριφοράς που συγκροτεί το όλο-σύνολο, του φυσικού τρόπου ζωής ενός ζώου. Θεωρείτε λοιπόν πως αυτή η συμπεριφορά είναι μία άμυνα. Είναι μία προσπάθεια του αλόγου να ανακουφίσει την αδυναμία του, να πραγματοποιήσει τη φυσιολογική του συμπεριφορά. Για παράδειγμα, ένα άλογο στο στάβλο θέλει να βγει στο χωράφι να εκτονωθεί η να γνωριστεί, να παίξει με τα υπόλοιπα άλογα. Δεν έχει όμως τη δυνατότητα να φτάσει μακρύτερα από την πόρτα του στάβλου κι έτσι δε μπορεί να εκπληρώσει πλήρως τον στόχο του. Παρόλα αυτά ο στόχος είναι τόσο σημαντικός και το άλογο κάνει επανειλημμένες προσπάθειες για να τον επιτύχει, παρότι δεν μπορεί. Έτσι λοιπόν επαναλαμβάνει το κομμάτι της όλης διαδικασίας που μπορεί να εκπληρώσει, περπατάει μέχρι την πόρτα, δεν μπορεί να πάει παραπέρα, ξαναγυρνάει πίσω… Αυτό με τον καιρό αναπτύσσετε στο λεγόμενο Βάδισμα στο χώρο, (Box Walking).

Επίσης κάποιες έρευνες αναφέρουν πως τα άλογα εθίζονται στο στερεότυπό τους. Όσο παράλογο και να σας φαίνετε κάτι τέτοιο ισχύει και στην ανθρώπινη συμπεριφορά. Για παράδειγμα όσοι πάνε για τρέξιμο δεν πάνε μόνο για να βρίσκονται σε καλή φυσική κατάσταση, αλλά και για το αίσθημα ευεξίας που νιώθουν. Το ίδιο πιστεύεται και για τα άλογα, την ώρα που κινούνται ασταμάτητα νιώθουν ένα αίσθημα ευεξίας που τους βοηθάει να ανακουφίσουν την αθυμία τους.

Ανία
Ένας από τους παράγοντες που συχνά θεωρείται ως αιτία Στερεοτυπικής Συμπεριφοράς είναι η ανία, κοινώς βαρεμάρα. Παρόλα αυτά, με αυτό διαφωνούν αρκετοί για δύο λόγους. Ο πρώτος είναι πως, ένα άλογο που υφαίνει για παράδειγμα, όταν υπάρχει κίνηση στο περιβάλλον, παρατηρείται αύξηση της στερεοτυπικής συμπεριφοράς και όχι μείωση. Αν η ύφανση είναι αποτέλεσμα τη ανίας τότε κάποιος θα περίμενε να μειώνεται όταν το άλογο έχει κάτι να παρακολουθεί και να ασχολείται. Έτσι η ανία δεν θεωρείται παράγοντας σε αυτή την περίπτωση. Η συμπεριφορά αυτή φαίνεται πως ενεργοποιείται από την απότομη συναισθηματική ένταση, που προφανώς προκαλεί στο άλογο η κίνηση στον έξω χώρο. Ο δεύτερος λόγος που αποκλείουν την ανία ως αιτία, είναι πως τα άλογα δεν έχουν συναισθηματική ζωή και επομένως δεν μπορούν βαριούνται.

Ας μην είμαστε τόσο βιαστικοί στο να αποκλείσουμε την ανία. Καταρχάς, όσο περισσότερα μαθαίνουμε για την συμπεριφορά και τη φυσιολογία, τόσο περισσότερο καταλαβαίνουμε πως τα άλογα είναι πλάσματα με πολυσύνθετο νου, ικανό για πολύ περισσότερα από αυτά που πιστεύαμε μέχρι προσφάτως. Θα αναρωτιέστε φυσικά, πως ένα ζώο που περνάει το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου του τρώγοντας, θα μπορούσε να αισθάνεται βαρεμάρα. Ακόμη και στις περιπτώσεις που το χόρτο είναι λιγοστό τα άλογα είναι απασχολημένα με την αναζήτηση τροφής. Αν παρατηρήσουμε όμως ένα ελεύθερο γκρουπ προσεκτικά, θα δούμε πως ένα άλογο θα βρει διάφορα πράγματα για να εξερευνήσει και να παίξει, συμπεριλαμβανομένου και των συντρόφων του.

Το κάθε άλογο αντιδρά διαφορετικά κι έτσι δεν θα μπορούσε κάποιος να συμπεράνει πως σε κάποιο συγκεκριμένο περιβάλλον όλα τα άλογα θα αναπτύξουν στερεοτυπική συμπεριφορά. Υπάρχουν κάποιες έρευνες που αποδεικνύουν πως κάποια άλογα κληρονομικά θα αναπτύξουν στερεοτυπική συμπεριφορά. Και παρότι αυτό θα αποτελούσε γονίδιο μίας συγκεκριμένης οικογένειας, συνήθως οι οικογένειες ανήκουν σε ράτσες που ζουν επί δεκαετίες στην αιχμαλωσία. Για παράδειγμα τα καθαρόαιμα και αραβικά ιπποδρόμου η επιδείξεων.

Οι στερεοτυπίες γενικά θεωρούνται κάτι πολύ αρνητικό, το κουσούρι του αλόγου (Stable Vices). Σε μία αγγελία σε άλλες χώρες θα πρέπει να αναγράφεται, λες και το άλογο εσκεμμένα προσπαθεί να κάνει ζαβολιές και να μας δείξει μία κακή διάθεση. Δυστυχώς αρκετός κόσμος αναφέρεται στις στερεοτυπίες με αυτό τον τρόπο, ενώ γνωρίζει πως είναι απλά η προσπάθεια του αλόγου να ανταπεξέλθει σε ένα ανεπαρκές περιβάλλον.

Η Στερεοτυπική Συμπεριφορά στα άλογα μπορεί να πάρει τις εξής μορφές: Ταλάντωση, Βάδισμα στο χώρο, Ύφανση, Οίκο-φαγία και Αεροκατάπωση. Σε κάποιες περιπτώσεις το άλογο μπορεί να παρουσιάσει περισσότερες από μία συμπεριφορές – ύφανση και οίκο-φαγία, για παράδειγμα.

Ταλάντωση (Weaving)
Το άλογο κάθεται στο άνοιγμα συνήθως του στάβλου και κουνάει το κεφάλι του πέρα δώθε. Πολλές φορές μπορεί να λικνίζεται από πόδι σε πόδι. Το άλογο θέλει να κινηθεί ελεύθερα, περιορισμένο στο στάβλο και δεν μπορεί να εκπληρώσει την επιθυμία του για κίνηση. Η ταλάντωση φαίνεται πως επιδρά υπνωτικά στο άλογο, καθώς επαναλαμβάνει αυτή τη κίνηση επί ώρες.

Πολλοί προσπαθούν να γιατρέψουν την ταλάντωση εγκαθιστώντας σχάρες με άνοιγμα V, τοποθετούνται στο επάνω μισό της πόρτας και επιτρέπουν στο άλογο να βγάζει το κεφάλι του χωρίς να μπορεί να το κουνάει δεξιά – αριστερά. Μία άλλη γνωστή “θεραπεία” είναι να κρεμούν δεξιά και αριστερά του ανοίγματος δύο τούβλα. Έτσι όταν το άλογο ταλαντώνεται να χτυπάει στα τούβλα και να σταματάει. Αυτές οι θεραπείες όμως, το μόνο που καταφέρνουν είναι να κουκουλώνουν το πρόβλημα. Τα άλογα συνήθως ταλαντώνονται στο άνοιγμα της πόρτας. Το ότι δεν μπορούν να ταλαντωθούν στην πόρτα σημαίνει απλά πως θα αναγκαστούν να ταλαντώνονται μέσα στο στάβλο. Αυτό επιδεινώνει την κατάσταση καθώς η αίσθηση της αδυναμίας του αλόγου αυξάνεται, αφού δεν του επιτρέπεται να κοιτάει έξω.

Βάδισμα στο χώρο (Box Walking)
Σε πολλές περιπτώσεις αποτελεί πολύ θλιβερό φαινόμενο. Το άλογο κινείται κυκλικά του στάβλου, σχεδόν μηχανικά για ώρες κάθε μέρα. Όπως και με την ταλάντωση, το βάδισμα αποτελεί απεγνωσμένη προσπάθεια του αλόγου, να καλύψει την ανάγκη του για κίνηση. Συνήθως τα συγκεκριμένα άλογα βρίσκονται σε κακή φυσική κατάσταση καθώς ξοδεύουν όλο τους το χρόνο και την ενέργεια σε αυτή την παρωδία συνεχόμενων, κινήσεων.

Οι προσπάθειες κατά του βαδίσματος συνήθως περιλαμβάνουν δέσιμο του αλόγου η τοποθέτηση εμποδίων μέσα στο στάβλο. Η πιο τρανή “θεραπεία” είναι να σκορπίσουμε λάστιχα αυτοκινήτων μέσα στο στάβλο. Μέσα σε λίγο διάστημα όμως, το άλογο μηχανικά αποφεύγει τα λάστιχα συνεχίζοντας το βάδισμά του ανενόχλητο. Και επιπλέον όλα τα εμπόδια περιορίζουν τον χώρο όπου μπορεί να ξαπλώσει το άλογο, περιορίζοντας την ξεκούραση που σίγουρα χρειάζεται το συγκεκριμένο άλογο.

Ύφανση (Head-nodding)
Το άλογο στέκεται σε ένα σημείο και κουνάει το κεφάλι του πάνω κάτω επαναλαμβανόμενα και για παρατεταμένα διαστήματα. Ταυτόχρονα μπορεί να κάθεται ακίνητο η να κάνει κινήσεις piaffe (εναλλακτικά να σηκώνει διαγώνια ζευγάρια ποδιών όπως στο τροτ, παραμένοντας όμως στο ίδιο σημείο). Κάποιες φορές σηκώνει εναλλάξ, μόνο τα δύο μπροστινά. Βέβαια, αντίθετα με το πραγματικό piaffe αυτό δεν αποτελεί μία συγκροτημένη, αρμονική κίνηση αλλά ένα βιαστικό, άτσαλο και απότομο σήκωμα των άκρων. Τα πόδια ανασηκώνονται κατά το ήμισυ και ξανακατεβαίνουν με δύναμη.

Οίκο-φαγία (Crib-biting)
Το άλογο πιάνει κάτι (όπως το επάνω μέρος μίας πόρτας, τη γωνία μιας ξύλινης κολώνας, ένα φράχτη) με τους κοπτήρες (μπροστινά δόντια), καμπυλώνει το λαιμό του, τραβιέται και το αφήνει απότομα. Πολλές φορές μόλις το αφήνει καταπίνει, παρόλα αυτά δεν το κάνουν πάντα.
Θα ονόμαζα αυτή την παράγραφο, Ξυλοφαγία αλλά από ότι κατάλαβα υπάρχει διαφορά μεταξύ τους. Ξυλοφαγία έχουμε όταν ένα άλογο μασουλάει ξύλινα αντικείμενα και δεν θεωρείται στερεοτυπική συμπεριφορά. Η ξυλοφαγία δεν εξελίσσεται πάντα σε οίκο-φαγία. Οι περισσότεροι ιδιοκτήτες προσπαθούν να καταπολεμήσουν την Ξυλοφαγία και την Οίκο-φαγία βάφοντας τα μποξ με ειδικές ουσίες που προκαλούν άσχημη γεύση στο στόμα του αλόγου.

Αεροκατάπωση
Πολλοί συγχέουν την αεροκατάπωση με την οίκο-φαγία καθώς τα περισσότερα άλογα καταπίνουν καθώς αφήνουν το αντικείμενο που δαγκώνουν, δίνοντας την εντύπωση πως καταπίνουν αέρα. Η αεροκατάπωση έχει ως εξής, το άλογο φαίνεται σαν να γλείφει η να καταπίνει ποσότητες αέρα. Ο ZLRV το είχε εξηγήσει αρκετά καλά, είναι μία συνήθεια όπως αυτή που ρεύεται κάποιος για πλάκα. Στα συγκεκριμένα άλογα εφαρμόζεται κολάρο που τα αποτρέπει απ’ το να καταπίνουν αέρα. Επίσης μπορεί να γίνει χειρουργική επέμβαση με την οποία αφαιρούνται κάποιοι συγκεκριμένοι μύες στο λαιμό τους. Αυτές οι θεραπείες έχουν πολλές φορές, λανθασμένα εφαρμοστεί και σε άλογα που πάσχουν από οίκο-φαγία.

Οι περισσότερες προσπάθειες για τη θεραπεία στερεοτυπικής συμπεριφοράς έχουν αποτύχει, καθώς προσπαθούμε να γιατρέψουμε τα συμπτώματα, χωρίς να έχουμε εντοπίσει πρώτα την αιτία. Επιπροσθέτως, καθώς πασχίζουμε να περιορίσουμε τη στερεοτυπία, απαγορεύουμε στο άλογό τη μόνη του διέξοδο στο να ανταπεξέλθει στις παρούσες συνθήκες, οδηγώντας την κατάσταση, σε ψυχολογική κατάρρευση.

Βελτιώνοντας το περιβάλλον
Η καλύτερη λύση είναι να βελτιώσουμε το περιβάλλον έτσι ώστε το άλογο να νιώθει ελεύθερο να εκφραστεί φυσιολογικά. Συνδυάζοντας τις εμπειρίες μας από διάφορες ίππο-μονάδες, μπορούμε να καταλάβουμε ποιοι τομείς καλύπτουν και ποιοι περιορίζουν τις φυσιολογικές ανάγκες ενός αλόγου.

Αρκετές φορές ένα άλογο εγκλωβισμένο σε μία στερεοτυπία μπορεί να είναι αδύνατο να θεραπευτεί πλήρως, παρόλα αυτά η βελτίωση στο καθημερινό του περιβάλλον, μπορεί σίγουρα να ελαχιστοποιήσει την κρισιμότητα της παθήσεως. Σε μέτριες καταστάσεις, όπου για παράδειγμα η στερεοτυπία δεν έχει καθιερωθεί μπορούμε εύκολα να την εξαλείψουμε. Μπορούμε να ξεκινήσουμε, επιτρέποντας στο άλογο μας περισσότερο χρόνο με άλλους συντρόφους. Βελτιώνουμε την ποιότητα και ελέγχουμε την ποσότητα τροφής. Αν δεν γνωρίζουμε, προτιμάμε να περιορίζουμε τον καρπό και να δίνουμε περισσότερο χόρτο. Προσέχουμε έτσι ώστε το άλογο να μη νιώθει περιορισμένο στο στάβλο, στην καλύτερη περίπτωση να μπορεί να έχει επαφή με τα δίπλα άλογα. Τοποθετήστε παιχνίδια στάβλου, κρέμονται στον τοίχο και κρατούν το άλογο απασχολημένο για αρκετό διάστημα κτλ. Η πρόληψη αποτελεί πάντα, την καλύτερη θεραπεία.

___________________________

Βασική βιβλιογραφία: Understanding Horse Behaviour της Lesley Skipper
Άλλη βιβλιογραφία: The Horse Behaviour Handbook, Horse Watch: What is to be Equine, Invisible Riding, The Horse’s Mind, Let Horses Be Horses, The Anatomy of Riding, How Dogs Learn*
Φωτογραφίες: Lesley Skipper, Bob Langrish, Telané Greyling
Περισσότερο Διάβασμα:
http://en.wikipedia.org/wiki/Evolution_of_the_horse
http://en.wikipedia.org/wiki/Hyracotherium
http://en.wikipedia.org/wiki/Przewalskis_Horse
http://en.wikipedia.org/wiki/Stereotypy
http://www.thehorse.com/ViewArticle.aspx?ID=717
http://www.horsedata.co.uk/vices.htm
http://www.horsegroomingsupplies.com/horse-forums/stereotypical-behaviours-134438.html

*Πολλοί όροι έχουν μεταφραστεί από τα Αγγλικά, αν έχω γράψει κάτι λάθος παρακαλώ να με διορθώσετε η να με βοηθήσετε να δώσουμε μια καλύτερη μετάφραση σε κάποιες έννοιες.
*Το παρόν θέμα έχει δημοσιευτεί στο hippos.forumup.gr στις 19-09-2010

http://indiannaspiritfarm.forumup.gr/viewtopic.php?t=1135&mforum=indiannaspiritfarm